Wiskunde.netLogo Wiskunde


Uitwerking §9.K Kennis- en vaardighedentest: opgave 1

Boek: Getal & Ruimte - Exponentiële en logaritmische formules HAVO 5 (deel 3) 13e editie, 2026

Video / Tekstuele uitwerking...


Antwoord / uitwerking:

Opgave 1 - Groeifactoren en groeipercentages

Concentratie theofylline in het bloed

Na een injectie neemt de concentratie van het medicijn ieder uur met 15,3% af. De beginconcentratie is 12 mg per liter.

\[ C=12\cdot0{,}847^t \]
12 mg/l 6,17 mg/l 4 mg/l 12 10 8 6 4 2 0 0 2 4 6 8 10 t = 6,62 t C (mg/l) Tijd in uren

De blauwe grafiek laat de afname van de concentratie zien. De rode stippellijn geeft 4 mg per liter aan. Het snijpunt ligt bij ongeveer 6,62 uur.

Onderdeel a - Stel de formule op

De concentratie neemt ieder uur met 15,3% af.

Stap 1. Bereken de beginconcentratie.

De patiënt krijgt 60 mg medicijn en heeft 5 liter bloed.

\[ C(0)=\frac{60}{5}=12 \]

De beginconcentratie is dus 12 mg per liter.

Stap 2. Bereken de groeifactor.

Bij een afname van 15,3% blijft ieder uur over:

\[ 100\%-15{,}3\%=84{,}7\% \]

Zet dit om naar een groeifactor.

\[ g=0{,}847 \]

Stap 3. Stel de formule op.

Bij exponentiële afname gebruiken we:

\[ C=b\cdot g^t \]

Vul \(b=12\) en \(g=0{,}847\) in.

Antwoord a
\[ \boxed{C=12\cdot0{,}847^t} \]
Hierin is \(t\) de tijd in uren en \(C\) de concentratie in mg per liter.

Onderdeel b - Procentuele afname

We berekenen hoeveel procent de concentratie na 4 uur is afgenomen.

Stap 1. Bereken de concentratie.

\[ C(4)=12\cdot0{,}847^4 \]
\[ C(4)\approx6{,}1761 \]

Zie de groene stip in de figuur hierboven.

Stap 2. Bereken de afname.

De beginconcentratie was 12 mg/l.

\[ 12-6{,}1761\ldots \approx5{,}8239 \]

Stap 3. Bereken het percentage.

\[ \frac{12-12\cdot0{,}847^4}{12} \cdot100\% \]

Vereenvoudig:

\[ (1-0{,}847^4)\cdot100\% \]
\[ \approx48{,}5324\% \]
Antwoord b
Na vier uur is de concentratie met ongeveer 48,5% afgenomen.

Onderdeel c - Tijd tot 20 mg

We zoeken na hoeveel minuten er nog 20 mg medicijn in het bloed is.

Stap 1. Bereken de concentratie.

De patiënt heeft 5 liter bloed. Bij 20 mg medicijn is de concentratie:

\[ C=\frac{20}{5}=4 \]

We zoeken dus het tijdstip waarop de concentratie 4 mg per liter is.

Stap 2. Stel de vergelijking op.

\[ 12\cdot0{,}847^t=4 \]

Zie het rode snijpunt in de figuur hierboven.

Stap 3. Los op met de GR.

Voer de functies in:

\[ Y_1=12\cdot0{,}847^X \]
\[ Y_2=4 \]

Gebruik de optie snijpunt.

De grafische rekenmachine geeft:

\[ t\approx6{,}61597 \]

Dit is de tijd in uren.

Stap 4. Reken om naar minuten.

\[ 6{,}61597\ldots\cdot60 \]
\[ \approx396{,}958 \]
Antwoord c
Na ongeveer 397 minuten is er nog 20 mg theofylline in het bloed aanwezig.
Belangrijk om te onthouden

Bij exponentiële groei of afname gebruik je de formule:

\[ N=b\cdot g^t \]

Hierin is:

b: beginwaarde
g: groeifactor
t: tijd

Bij een procentuele afname is de groeifactor kleiner dan 1.

Om een tijdstip te berekenen kun je de exponentiële functie samen met een horizontale lijn tekenen en het snijpunt bepalen.

Controleer altijd of de gevraagde hoeveelheid en de concentratie in dezelfde eenheden staan.

Samenvatting - Opgave 1

Onderdeel a
Beginconcentratie: 12 mg/l
Groeifactor: 0,847
\[ \boxed{C=12\cdot0{,}847^t} \]
Onderdeel b
Procentuele afname na 4 uur:
\[ \boxed{48{,}5\%} \]
Onderdeel c
20 mg in 5 liter bloed betekent een concentratie van 4 mg/l.
\[ \boxed{397\text{ minuten}} \]
Tip:
Tip 1. Bereken eerst de beginconcentratie door de hoeveelheid medicijn in mg te delen door het aantal liters bloed.
Tip 2. Bij een exponentiële afname hoort de formule \(C=b\cdot g^t\), waarbij \(b\) de beginwaarde en \(g\) de groeifactor is.
Tip 3. Bereken de groeifactor door het afnamepercentage van 100% af te trekken. Zet het overgebleven percentage om naar een decimaal getal.
Tip 4. Bereken bij onderdeel b de concentratie na vier uur. Vergelijk deze met de beginconcentratie om de procentuele afname te vinden.
Tip 5. Reken bij onderdeel c eerst 20 mg om naar mg per liter. Gebruik daarna de grafische rekenmachine om het tijdstip te bepalen.
Examentip. Let goed op de eenheden. In de formule staat de tijd in uren, maar bij onderdeel c wordt het antwoord in minuten gevraagd. Vermenigvuldig de gevonden tijd daarom met 60.

Heb je een vraag of opmerking over deze uitwerking?
Laat ons weten wat je van deze uitwerking en Wiskunde.net vindt. Ben je tevreden? We horen het graag! Klik hier om je opmerking te plaatsen...
   
Opgave 1
Opgave 2
Opgave 3
Opgave 4
Opgave 5
Opgave 6
Opgave 7
Opgave 8
Opgave 9
Opgave 10
Opgave 11
Opgave 12
Opgave 13
Opgave 14

Andere paragrafen:
9.1. Groeifactoren en groeipercentages (1 t/m 26)
9.2. Werken met logaritmen (27 t/m 55)
9.3. Rekenregels voor logaritmen (56 t/m 80)
9.K. Kennis- en vaardighedentest (1 t/m 14)


Leerdoelen paragraaf: Kennis- en vaardighedentest:
1. Je kunt bij exponentiële groei en afname groeifactoren en groeipercentages omrekenen naar verschillende tijdseenheden, zoals uren, dagen, maanden en jaren.
2. Je kunt de verdubbelingstijd en halveringstijd van een exponentieel verband berekenen en exponentiële vergelijkingen oplossen met de grafische rekenmachine.
3. Je kunt exponentiële en logaritmische vergelijkingen exact oplossen door machten en logaritmen in elkaar om te zetten en de oplossingen te controleren.
4. Je kunt formules met exponenten en logaritmen omschrijven, een variabele vrijmaken en verschillende formules combineren tot één nieuwe formule.
5. Je kunt de rekenregels voor logaritmen toepassen om logaritmen met hetzelfde grondtal samen te voegen, te splitsen en met de grondtalwissel om te rekenen.
6. Je kunt logaritmische grafieken en grafiektransformaties onderzoeken, formules opstellen bij grafieken en bepalen hoe translaties en vermenigvuldigingen de grafiek veranderen.

Geef je mening aan ons:
Review
Tevreden? Laat het ons weten!
Schrijf een review...
Jurgen de Bont Foto: Jurgen de Bont - Docent Wiskunde - Breda   
Welkom leerlingen op Wiskunde.net!   

Op deze site vind je duidelijke uitlegvideo's gekoppeld aan jouw boek om jou verder te helpen met het mooie vak Wiskunde. Hierboven vind je de video-uitleg van §9.K Kennis- en vaardighedentest opgave 1 en links in het gele blokje (indien aanwezig), kun je de theorie bekijken in video. Ben je nog geen lid? Klik dan hier...
Succes verzekerd!

Met wiskundige groet,
Jurgen de Bont & Martijn Claassen & Bob Pruiksma, docenten Wiskunde onder- en bovenbouw