Wiskunde.netLogo Wiskunde


Uitwerking §9.K Kennis- en vaardighedentest: opgave 2

Boek: Getal & Ruimte - Exponentiële en logaritmische formules HAVO 5 (deel 3) 13e editie, 2026

Video / Tekstuele uitwerking...


Antwoord / uitwerking:

Opgave 2 - Groeifactoren omrekenen

Exponentiële groei - 10% per dag

Bij een dagelijkse groei van 10% hoort een groeifactor van 1,10.

1,00 1,949 1,0 1,5 2,0 0 2 4 6 7 Tijd in dagen Relatieve hoeveelheid

Na 7 dagen is de hoeveelheid ongeveer 1,949 keer zo groot als aan het begin.

Exponentiële afname - 36% per jaar

Bij een jaarlijkse afname van 36% hoort een groeifactor van 0,64.

1,00 0,107 1,0 0,75 0,5 0,25 0 1 2 3 4 5 Tijd in jaren Relatieve hoeveelheid

Na 5 jaar is nog ongeveer 10,7% van de oorspronkelijke hoeveelheid over.

Belangrijke regel - Groeifactor omrekenen

De groeifactor voor een andere periode bereken je met een macht.

\[ g_{\text{nieuw}}= g_{\text{oud}}^{ \frac{\text{nieuwe tijdsduur}} {\text{oude tijdsduur}}} \]

Gebruik steeds dezelfde tijdseenheid in de teller en de noemer.

Bij een langere periode is de exponent groter dan 1. Bij een kortere periode ligt de exponent tussen 0 en 1.

Onderdeel a - Groeipercentage per week

Een hoeveelheid neemt iedere dag met 10% toe.

Stap 1. Bereken de groeifactor per dag.

\[ g_{\text{dag}}=1+\frac{10}{100}=1{,}10 \]

Stap 2. Bereken de groeifactor per week.

Een week heeft 7 dagen. We vermenigvuldigen de dagelijkse groeifactor dus zeven keer met zichzelf.

\[ g_{\text{week}}=1{,}10^7 \]
\[ g_{\text{week}}=1{,}9487171 \]

Stap 3. Bereken het groeipercentage.

\[ (1{,}9487171-1)\cdot100\% \]
\[ =94{,}87171\% \]

Zie de linker grafiek hierboven. Na een week is de hoeveelheid bijna verdubbeld.

Antwoord a
Het groeipercentage per week is ongeveer 94,9%.

Onderdeel b - Groeipercentage per 8 uur

De groeifactor per dag is 1,10. We zoeken de factor voor 8 uur.

Stap 1. Reken de tijd om.

Een dag telt 24 uur.

\[ \frac{8}{24}=\frac13 \]

Acht uur is dus een derde dag.

Stap 2. Bereken de groeifactor.

\[ g_{\text{8 uur}}=1{,}10^{\frac13} \]
\[ g_{\text{8 uur}}\approx1{,}032280 \]

Dit is de derdemachtswortel van 1,10.

Stap 3. Bereken het groeipercentage.

\[ (1{,}032280\ldots-1)\cdot100\% \]
\[ \approx3{,}2280\% \]

Rond af op een decimaal.

Antwoord b
Het groeipercentage per 8 uur is ongeveer 3,2%.

Onderdeel c - Afnamepercentage per maand

Een hoeveelheid neemt per jaar met 36% af.

Stap 1. Bereken de groeifactor per jaar.

Na een jaar is nog 64% over.

\[ 100\%-36\%=64\% \]
\[ g_{\text{jaar}}=0{,}64 \]

Stap 2. Bereken de groeifactor per maand.

Een maand is een twaalfde jaar.

\[ g_{\text{maand}}=0{,}64^{\frac1{12}} \]
\[ g_{\text{maand}}\approx0{,}963492 \]

Stap 3. Bereken het afnamepercentage.

\[ (1-0{,}963492\ldots)\cdot100\% \]
\[ \approx3{,}6508\% \]

Rond af op een decimaal.

Antwoord c
Het afnamepercentage per maand is ongeveer 3,7%.

Onderdeel d - Afnamepercentage per 5 jaar

De jaarlijkse groeifactor is 0,64. We berekenen de totale afname over 5 jaar.

Stap 1. Bereken de groeifactor.

\[ g_{\text{5 jaar}}=0{,}64^5 \]
\[ g_{\text{5 jaar}}=0{,}1073741824 \]

Na vijf jaar is dus nog ongeveer 10,7% van de oorspronkelijke hoeveelheid over.

Zie de rechter grafiek hierboven.

Stap 2. Bereken het afnamepercentage.

\[ (1-0{,}1073741824)\cdot100\% \]
\[ =89{,}26258176\% \]

Rond af op een decimaal.

Antwoord d
De totale afname over 5 jaar is ongeveer 89,3%.
Belangrijk om te onthouden

Bij exponentiële groei en afname moet je groeifactoren vermenigvuldigen, niet de percentages optellen.

Bij groei:

\[ p=(g-1)\cdot100\% \]

Bij afname:

\[ p=(1-g)\cdot100\% \]

Om een groeifactor naar een langere periode om te rekenen, gebruik je een macht.

Om naar een kortere periode om te rekenen, gebruik je een gebroken exponent.

Let op: een afname van 36% per jaar betekent niet automatisch een afname van 3% per maand.

Samenvatting - Opgave 2

Onderdeel a - Groei per week
\[ \boxed{94{,}9\%} \]
Onderdeel b - Groei per 8 uur
\[ \boxed{3{,}2\%} \]
Onderdeel c - Afname per maand
\[ \boxed{3{,}7\%} \]
Onderdeel d - Afname per 5 jaar
\[ \boxed{89{,}3\%} \]
Tip:
Tip 1. Reken bij exponentiële groei altijd met groeifactoren. Bij een toename van 10% hoort de groeifactor 1,10.
Tip 2. Wil je de groeifactor voor een langere periode berekenen? Verhef de oorspronkelijke groeifactor tot het aantal periodes.
Tip 3. Voor een kortere periode gebruik je een gebroken exponent. Bij 8 uur gebruik je bijvoorbeeld \(\frac{8}{24}=\frac13\) dag.
Tip 4. Bij een afname van 36% hoort de groeifactor \(0{,}64\). Bereken de groeifactor per maand met de twaalfdemachtswortel.
Tip 5. Reken de gevonden groeifactor terug naar een percentage. Bij groei gebruik je \((g-1)\cdot100\%\) en bij afname \((1-g)\cdot100\%\).
Examentip. Rond de groeifactor niet tussentijds af. Gebruik bij langere periodes een positieve gehele exponent en bij kortere periodes een gebroken exponent.

Heb je een vraag of opmerking over deze uitwerking?
Laat ons weten wat je van deze uitwerking en Wiskunde.net vindt. Ben je tevreden? We horen het graag! Klik hier om je opmerking te plaatsen...
   
Opgave 1
Opgave 2
Opgave 3
Opgave 4
Opgave 5
Opgave 6
Opgave 7
Opgave 8
Opgave 9
Opgave 10
Opgave 11
Opgave 12
Opgave 13
Opgave 14

Andere paragrafen:
9.1. Groeifactoren en groeipercentages (1 t/m 26)
9.2. Werken met logaritmen (27 t/m 55)
9.3. Rekenregels voor logaritmen (56 t/m 80)
9.K. Kennis- en vaardighedentest (1 t/m 14)


Leerdoelen paragraaf: Kennis- en vaardighedentest:
1. Je kunt bij exponentiële groei en afname groeifactoren en groeipercentages omrekenen naar verschillende tijdseenheden, zoals uren, dagen, maanden en jaren.
2. Je kunt de verdubbelingstijd en halveringstijd van een exponentieel verband berekenen en exponentiële vergelijkingen oplossen met de grafische rekenmachine.
3. Je kunt exponentiële en logaritmische vergelijkingen exact oplossen door machten en logaritmen in elkaar om te zetten en de oplossingen te controleren.
4. Je kunt formules met exponenten en logaritmen omschrijven, een variabele vrijmaken en verschillende formules combineren tot één nieuwe formule.
5. Je kunt de rekenregels voor logaritmen toepassen om logaritmen met hetzelfde grondtal samen te voegen, te splitsen en met de grondtalwissel om te rekenen.
6. Je kunt logaritmische grafieken en grafiektransformaties onderzoeken, formules opstellen bij grafieken en bepalen hoe translaties en vermenigvuldigingen de grafiek veranderen.

Geef je mening aan ons:
Review
Tevreden? Laat het ons weten!
Schrijf een review...
Jurgen de Bont Foto: Jurgen de Bont - Docent Wiskunde - Breda   
Welkom leerlingen op Wiskunde.net!   

Op deze site vind je duidelijke uitlegvideo's gekoppeld aan jouw boek om jou verder te helpen met het mooie vak Wiskunde. Hierboven vind je de video-uitleg van §9.K Kennis- en vaardighedentest opgave 2 en links in het gele blokje (indien aanwezig), kun je de theorie bekijken in video. Ben je nog geen lid? Klik dan hier...
Succes verzekerd!

Met wiskundige groet,
Jurgen de Bont & Martijn Claassen & Bob Pruiksma, docenten Wiskunde onder- en bovenbouw