Uitwerking §9.K Kennis- en vaardighedentest: opgave 3
Boek: Getal & Ruimte - Exponentiële en logaritmische formules HAVO 5 (deel 3) 13e editie, 2026Video / Tekstuele uitwerking...
Antwoord / uitwerking:
Opgave 3 - Exponentiële afname van helium
Een ballon verliest geleidelijk helium. Na 3 dagen is er nog 2500 cm3 aanwezig en na 10 dagen nog 1500 cm3.
Groen: de twee bekende hoeveelheden. Blauw: de berekende beginhoeveelheid. Rood: het tijdstip waarop nog 500 cm3 aanwezig is.
We gebruiken het exponentiële model:
Hierin is:
H: hoeveelheid helium in cm3
b: hoeveelheid bij het vullen
g: groeifactor per dag
t: aantal dagen na het vullen
De gegeven punten zijn:
Onderdeel a - Beginhoeveelheid helium
We zoeken hoeveel helium er bij het vullen in de ballon zat.
Stap 1. Bereken de groeifactor over 7 dagen.
Van dag 3 tot dag 10 zijn 7 dagen verstreken.
De hoeveelheid neemt af van 2500 naar 1500 cm3.
Stap 2. Bereken de groeifactor per dag.
De dagelijkse groeifactor voldoet aan:
Neem de zevendemachtswortel.
Er blijft dus dagelijks ongeveer 92,96% van de hoeveelheid over.
Stap 3. Bereken de beginhoeveelheid.
Na 3 dagen is er nog 2500 cm3.
Deel door \(g^3\).
Vul de exacte groeifactor in.
Zie het blauwe beginpunt in de figuur hierboven.
Rond af op een geheel aantal cm3.
Bij het vullen zat er ongeveer 3112 cm3 helium in de ballon.
Onderdeel b - Wanneer is nog 500 cm3 over?
We zoeken de tijd waarop de hoeveelheid helium is afgenomen tot 500 cm3.
Stap 1. Stel de vergelijking op.
De formule is:
Met de berekende waarden:
We stellen de hoeveelheid gelijk aan 500.
Stap 2. Gebruik de grafische rekenmachine.
Voer de volgende twee functies in:
Gebruik voor \(Y_1\) de niet-afgeronde waarden.
Kies op de GR de optie snijpunt.
Dit geeft:
Stap 3. Controleer de uitkomst.
Vul de gevonden tijd in de formule in.
Zie het rode snijpunt in de figuur hierboven.
Rond af op hele dagen.
Na ongeveer 25 dagen bevat de ballon nog 500 cm3 helium.
Bij exponentiële afname is de groeifactor kleiner dan 1.
Ken je twee hoeveelheden op verschillende tijdstippen? Dan kun je eerst de groeifactor berekenen.
Met die groeifactor kun je de beginhoeveelheid terugrekenen.
Om een tijdstip te vinden, stel je de exponentiële formule gelijk aan de gevraagde hoeveelheid en gebruik je de grafische rekenmachine.
Let op: rond de groeifactor niet tussentijds af.
Samenvatting - Opgave 3
Tip 1. Bij exponentiële afname gebruik je de formule \(H=b\cdot g^t\), waarbij \(b\) de beginhoeveelheid en \(g\) de groeifactor per dag is.
Tip 2. Bereken de groeifactor over 7 dagen door de hoeveelheid na 10 dagen te delen door de hoeveelheid na 3 dagen.
Tip 3. Bereken de groeifactor per dag door de zevendemachtswortel te nemen. Gebruik hiervoor een gebroken exponent.
Tip 4. Bereken de beginhoeveelheid door de bekende hoeveelheid na 3 dagen terug te rekenen naar \(t=0\).
Tip 5. Stel bij onderdeel b de formule gelijk aan 500 cm3. Gebruik de grafische rekenmachine om het snijpunt en daarmee de tijd te bepalen.
Examentip. Gebruik bij de berekeningen de niet-afgeronde groeifactor. Als je te vroeg afrondt, kan het antwoord bij een exponentiële vergelijking merkbaar afwijken.
|
|
Foto: Jurgen de Bont - Docent Wiskunde - Breda
|
Welkom leerlingen op Wiskunde.net!
Op deze site vind je duidelijke uitlegvideo's gekoppeld aan jouw boek om jou verder te helpen met het mooie vak Wiskunde.
Hierboven vind je de video-uitleg van §9.K Kennis- en vaardighedentest opgave 3 en links in het gele blokje (indien aanwezig), kun je de theorie bekijken in video.
Ben je nog geen lid? Klik dan hier...
|

Foto: Jurgen de Bont - Docent Wiskunde - Breda